Denemarken geldt voor velen als voorbeeldland op het gebied van duurzaamheid. Ecologische en ethische principes lijken diep in het economisch denken verankerd. Hoe komt dat?
In Denemarken zien veel mensen duurzaamheid niet als een morele plicht, maar als iets dat het leven concreet beter maakt - schonere steden, betere energie, meer levenskwaliteit. Wij staan open voor verandering. Dat heeft minder te maken met een nationaal ‘moreel gen’ dan met een samenloop van ontwikkelingen: vroege regelgeving, maatschappelijke druk, economische kansen - en een sterke traditie van samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven.

Is duurzaamheid wettelijk verankerd in Denemarken en zijn bedrijven verplicht tot maatregelen?
Ja. Denemarken heeft vroeg duidelijke regels ingevoerd - en niet halfslachtig, maar met echte ambitie. Dat gaf het bedrijfsleven richting. Al in de jaren negentig voerde de EU veel milieustandaarden in, en Denemarken behoorde tot de landen die deze consequent toepasten. In sommige sectoren, zoals energie, is hierdoor überhaupt pas een markt ontstaan. De windenergiesector is daar het beste voorbeeld van: in 2024 werd de grootste aanbesteding ooit voor offshorewindparken gestart, met een totale capaciteit tot tien gigawatt, om de klimaatdoelen te halen. Wanneer de staat zegt: wij gaan deze weg, dan gaan bedrijven en burgers mee. Niet uit angst voor sancties, maar omdat ze zien: dit is verstandig.

Duurzaamheid is duur. Hoe slagen Deense bedrijven erin de balans te vinden tussen ecologie en economie?
Eerlijk gezegd: niet iedereen slaagt daarin. Sommige ondernemingen mislukken in de transitie, andere verzetten zich ertegen. Maar bedrijven die zich aanpassen en relevant blijven voor de markt, overleven. De succesvolle ondernemingen begrepen vroeg dat fossiele bedrijfsmodellen hun houdbaarheidsdatum hebben. Wie tijdig investeert, kan enorm groeien in de groene sector. Op de lange termijn zou nietsdoen veel duurder zijn. Veel Deense bedrijven hebben vroeg ingezien: fossiele modellen sterven uit. Wie zich opnieuw uitvindt, wint - niet alleen moreel, maar ook economisch. Duurzaamheid is hier geen kostenpost, maar een businessmodel.

Is de grootte van het land een voordeel als het om duurzaamheid gaat?
Absoluut. We hebben korte lijnen - geografisch en cultureel. Je belt iemand, ontmoet elkaar twee dagen later en dan komt er beweging. Vertrouwen speelt daarbij een enorme rol. Men werkt samen, niet tegen elkaar. Dat is een onderschatte vestigingsfactor.

Waar zou het thema duurzaamheid binnen een bedrijf verankerd moeten zijn?
Idealiter daar waar beslissingen worden genomen. Wanneer duurzaamheid onderdeel wordt van het bedrijfsmodel - dus daar waar producten, diensten en klantrelaties ontstaan - verandert dat het hele bedrijf: producten, toeleveringsketens en prioriteiten.

Dragen medewerkers de duurzaamheidsgedachte ook?
Veel werknemers willen tegenwoordig meer dan alleen geld verdienen. Ze willen bijdragen aan iets zinvols. Dat heeft ook te maken met de Deense verzorgingsstaat: wie een vangnet heeft, durft meer en vraagt meer zingeving en verantwoordelijkheid. Voor bedrijven is dat een concurrentievoordeel - vooral voor jongere generaties.

Spelen media, onderwijs en politiek een grote rol bij het duurzaamheidsbewustzijn?
Ja, zonder twijfel. Gezond eten, biologische producten, minder pesticiden - dat is al jaren mainstream. Bij klimaat is het bewustzijn sterk, bij consumptie – kleding, elektronica, reizen - staat ons nog veel te wachten.

Welke verdere uitdagingen komen er de komende jaren aan?
De grote vragen van onze tijd zijn: grondstoffen, toeleveringsketens en circulaire economie. Veel bedrijven onderschatten nog hoe schaars en duur materialen zullen worden. Maar ik ben ervan overtuigd: wie vandaag omschakelt, wordt morgen marktleider. Denemarken heeft precies daardoor het potentieel om een sleutelrol te spelen.

Ook de Deense economie ervaart momenteel wereldwijde onzekerheid. Hoe kijken bedrijven naar de volatiele markten?
Die onzekerheid is er - maar ze gaat voorbij. Op de lange termijn zal duurzaamheid geen extra meer zijn, maar de basis van concurrentiekracht. En ik geloof vast: Denemarken is goed voorbereid. We hebben de cultuur, de ervaring en de moed om opnieuw een stap voor te lopen.

Hoe beoordeelt u de toekomst van Denemarken in de internationale concurrentie?
Ik ben optimistisch. Ondanks huidige economische druk en onzekerheid zijn veel Deense bedrijven goed gepositioneerd voor de toekomst. Sommige beschouwen duurzaamheid nog steeds als een add-on, maar voor velen is het een kernonderdeel van hun concurrentiestrategie. Over tien jaar zullen groene bedrijfsmodellen geen optie meer zijn, maar een noodzaak - en Denemarken is goed gepositioneerd om daarvan te profiteren.

Over de persoon
Maja Johannessen is een Deense duurzaamheidsexpert met focus op circulaire economie, ESG-strategieën en EU-regelgeving. Zij werkte als senior manager bij Nordic Sustainability in Kopenhagen, waar zij ook verantwoordelijk was voor de innovatie- en kennisagenda. Sinds 2025 leidt zij het adviesbureau & impact en ondersteunt zij bedrijven, overheden en NGO’s bij duurzame transformatie en compliance.

“Duurzaamheid is geen vanzelfsprekendheid – maar een grote kans” 

Een echte doorbraak is mogelijk – ook al blijft de transitie voor veel melkveehouders een krachtinspanning. Dr. Maximilian Blum, Senior Manager Strategy & Climate, legt uit hoe DMK klimaatbescherming en economische haalbaarheid wil combineren – en waarom er nu meer moed nodig is.

“Voor ons staat een duidelijke ambitie centraal: we willen echte verandering realiseren. Daarom zetten we in op het Net-Zero-Farm-programma en op de energetische transformatie van onze productielocaties. De grootste emissies ontstaan op de boerderijen - daar moeten we moedig handelen, zonder de bedrijven te overbelasten. Tegelijkertijd nemen we stap voor stap afscheid van fossiele energie en komen we dichter bij ons klimaatdoel voor 2030.

Voor de bedrijven is dit thema existentieel: melk is hun levensbasis, maar veroorzaakt ook emissies. Tegelijkertijd is de Duitse melkveehouderij internationaal gezien vandaag al relatief klimaatvriendelijk - en heeft zij verdere potentie. Onze melkveehouders staan midden in deze discussie.

Wat de economische kant betreft: duurzaamheid is zelden goedkoop aan het begin, maar kan zich op de lange termijn uitbetalen - via nieuwe klantgroepen, robuustere bedrijfsmodellen en lagere risico’s. Veel hangt af van markt en randvoorwaarden. In Duitse bedrijven is het bewustzijn van schaarse hulpbronnen gegroeid. Toch staan veel ondernemingen onder economische druk en stellen zij andere prioriteiten.

In landen als Denemarken is duurzaamheid al jaren stevig verankerd – politiek, maatschappelijk en in de markt. Dat geeft positieve impulsen. Tegelijk zeg ik ook: de vergelijking gaat maar ten dele op, omdat de randvoorwaarden totaal anders zijn. Het Deense succesmodel laat zich niet één-op-één naar Duitsland kopiëren. Maar het laat wel zien wat mogelijk is wanneer een land consequent dezelfde richting inslaat en duurzame prestaties zichtbaar beloont. Dat is inspirerend - ook al moeten wij onze eigen weg vinden.”